اگر برای خرید فیلتر لنز دوربین جست‌وجو کرده باشید، احتمالاً با دو نام بسیار رایج روبه‌رو شده‌اید: فیلتر UV و فیلتر پلاریزه یا CPL.
هر دو فیلتر روی جلوی لنز نصب می‌شوند، اما کاربردشان کاملاً یکسان نیست. فیلتر UV بیشتر با هدف محافظت از سطح جلویی لنز استفاده می‌شود، در حالی که فیلتر CPL یک ابزار واقعی برای کنترل بازتاب نور، افزایش کنتراست آسمان و بهبود ظاهر رنگ‌ها در عکس است.
پس اگر بین خرید فیلتر UV و CPL مردد هستید، انتخاب درست کاملاً به نوع عکاسی و هدف شما بستگی دارد.
در این مقاله از کمرا مرکزی بررسی می‌کنیم که فیلتر UV و CPL چه تفاوتی دارند، هرکدام برای چه کاری مناسب هستند و آیا می‌توان هر دو را همزمان روی لنز استفاده کرد یا نه.
فیلتر UV چیست؟
فیلتر UV یک فیلتر شفاف است که روی رزوه جلویی لنز قرار می‌گیرد.
در دوربین‌های دیجیتال امروزی، نقش فیلتر UV در حذف اشعه فرابنفش معمولاً اهمیت گذشته را ندارد؛ بنابراین یکی از مهم‌ترین دلایل استفاده از آن، محافظت فیزیکی از سطح جلویی لنز است.
برای مثال، هنگام عکاسی در محیط‌های شلوغ، طبیعت، سفر یا فضای باز، وجود یک فیلتر مناسب می‌تواند باعث شود گردوغبار، قطرات آب، اثر انگشت یا خط‌وخش ابتدا روی فیلتر ایجاد شود، نه روی المان جلویی لنز.
البته این به معنی آن نیست که هر فیلتر UV ارزان‌قیمتی انتخاب مناسبی است. فیلتر بی‌کیفیت می‌تواند باعث ایجاد Flare، کاهش کنتراست یا افت کیفیت تصویر شود.
فیلتر CPL چیست؟
CPL مخفف Circular Polarizer یا فیلتر پلاریزه دایره‌ای است.
برخلاف UV، فیلتر CPL صرفاً برای محافظت از لنز طراحی نشده و تأثیر آن مستقیماً در تصویر دیده می‌شود.
با چرخاندن حلقه فیلتر CPL می‌توانید میزان اثر پلاریزه‌شدن نور را کنترل کنید.
این فیلتر به‌خصوص در شرایطی کاربرد دارد که بازتاب نور روی سطوح مختلف وجود دارد.
مهم‌ترین کاربردهای فیلتر CPL
فیلتر پلاریزه می‌تواند در شرایط مختلف به شکل محسوسی ظاهر عکس را تغییر دهد:
- کاهش بازتاب نور از سطح آب
- کاهش انعکاس روی شیشه
- کاهش بخشی از بازتاب روی سطوح براق
- افزایش کنتراست آسمان
- عمیق‌تر شدن رنگ آبی آسمان در شرایط مناسب
- افزایش جلوه و اشباع ظاهری رنگ برگ‌ها و پوشش گیاهی
- افزایش تفکیک جزئیات در بعضی مناظر
به همین دلیل فیلتر CPL یکی از ابزارهای محبوب در عکاسی منظره، طبیعت، معماری و فضای شهری محسوب می‌شود.
تفاوت اصلی UV و CPL در یک نگاه
اگر بخواهیم خیلی ساده تفاوت این دو را بیان کنیم:
| ویژگی | فیلتر UV | فیلتر CPL |
|---|---|---|
| محافظت از لنز | بسیار مناسب | تا حدی |
| کاهش بازتاب آب | خیر | بله |
| کاهش بازتاب شیشه | خیر | بله |
| کنترل آسمان | بسیار محدود | بله |
| کنترل بازتاب نور | خیر | بله |
| تغییر محسوس در عکس | معمولاً خیر | بله |
| قابل چرخش | معمولاً خیر | بله |
| مناسب عکاسی منظره | بیشتر برای محافظت | بسیار مناسب |
| تأثیر روی نور ورودی | بسیار کم | دارد |
| کاربرد اصلی | محافظت | کنترل نور و بازتاب |
فیلتر UV بخریم یا CPL؟
جواب این سؤال به نوع استفاده شما بستگی دارد.
اگر محافظت از لنز برایتان مهم‌تر است
اگر بیشتر به‌صورت روزمره، سفر، خیابان یا فضای باز عکاسی می‌کنید و می‌خواهید یک لایه محافظ روی سطح جلویی لنز داشته باشید، فیلتر UV یا Protector می‌تواند انتخاب منطقی‌تری باشد.
در این حالت بهتر است به‌جای خرید یک فیلتر صرفاً ارزان، محصولی با کیفیت اپتیکی مناسب و پوشش چندلایه (Multi-Coated) انتخاب کنید.
اگر عکاسی منظره انجام می‌دهید
اگر بیشتر از طبیعت، کوه، دریا، آسمان و فضای باز عکاسی می‌کنید، CPL معمولاً کاربرد بیشتری برای شما خواهد داشت.
برای مثال هنگام عکاسی از یک دریاچه، انعکاس نور روی سطح آب می‌تواند بخشی از جزئیات زیر آب را پنهان کند. با تنظیم درست فیلتر CPL می‌توان بخشی از این بازتاب را کاهش داد.
اگر از پشت شیشه عکاسی می‌کنید
یکی از کاربردهای جذاب CPL کاهش بازتاب روی شیشه است.
البته نتیجه به زاویه دوربین، زاویه تابش نور، نوع شیشه و شرایط محیط بستگی دارد و CPL همیشه نمی‌تواند تمام انعکاس‌ها را حذف کند.
آیا CPL واقعاً آسمان را آبی‌تر می‌کند؟
بله، اما نه همیشه.
یکی از اشتباهات رایج این است که تصور کنیم فیلتر CPL در هر شرایطی باعث می‌شود آسمان آبی و پرکنتراست شود.
اثر CPL به زاویه دوربین نسبت به خورشید وابسته است.
معمولاً زمانی که دوربین نسبت مناسبی با جهت تابش نور خورشید داشته باشد، اثر فیلتر روی آسمان بیشتر دیده می‌شود.
اگر مستقیماً به سمت خورشید یا دقیقاً در جهت مخالف آن عکاسی کنید، اثر پلاریزه‌شدن ممکن است بسیار کمتر باشد.
به همین دلیل CPL فیلتر «نصب کن و فراموش کن» نیست؛ باید آن را بچرخانید و نتیجه را از طریق منظره‌یاب یا نمایشگر دوربین بررسی کنید.
آیا فیلتر CPL نور عکس را کم می‌کند؟
بله.
فیلتر CPL مقداری از نور ورودی به لنز را کاهش می‌دهد. میزان دقیق آن به مدل و شرایط استفاده بستگی دارد، اما در عمل باید در نظر داشته باشید که ممکن است دوربین برای ثبت نور مناسب به سرعت شاتر پایین‌تر، ISO بالاتر یا دیافراگم بازتر نیاز داشته باشد.
این موضوع در عکاسی دستی اهمیت بیشتری دارد.
برای مثال اگر در یک محیط نسبتاً تاریک از CPL استفاده کنید، ممکن است کاهش نور ورودی برایتان دردسرساز شود.
بنابراین CPL را معمولاً زمانی استفاده می‌کنیم که اثر آن روی تصویر ارزش کاهش مقداری از نور ورودی را داشته باشد.
آیا می‌توان فیلتر UV و CPL را همزمان استفاده کرد؟
از نظر فنی در بسیاری از لنزها امکان نصب چند فیلتر روی یکدیگر وجود دارد، اما همیشه توصیه نمی‌شود.
مهم‌ترین مشکل، مخصوصاً روی لنزهای واید، احتمال ایجاد Vignetting یا تاریک‌شدن گوشه‌های تصویر است.
از طرف دیگر، هر فیلتر اضافی یک سطح اپتیکی دیگر به سیستم اضافه می‌کند و اگر کیفیت فیلترها مناسب نباشد، احتمال Flare و افت کنتراست افزایش پیدا می‌کند.
بنابراین اگر واقعاً به CPL نیاز دارید، در بسیاری از شرایط بهتر است به‌جای روی‌هم قرار دادن چند فیلتر، همان فیلتر موردنیازتان را مستقیماً روی لنز نصب کنید.
فیلتر CPL برای چه کسانی ارزش خرید دارد؟
فیلتر CPL برای همه عکاسان یک وسیله ضروری نیست.
اما اگر یکی از گروه‌های زیر هستید، احتمالاً ارزش خرید بالاتری برای شما دارد:
عکاسان طبیعت
برای کنترل انعکاس آب، افزایش جلوه آسمان و بهبود ظاهر پوشش گیاهی.
عکاسان منظره
برای کنترل بازتاب و افزایش کنتراست در برخی شرایط نوری.
عکاسان معماری
برای کنترل بخشی از انعکاس سطوح شیشه‌ای و براق.
عکاسان سفر
چون یک فیلتر CPL می‌تواند در موقعیت‌های مختلف فضای باز کاربرد داشته باشد و نتیجه آن مستقیماً در عکس قابل مشاهده باشد.
هنگام خرید فیلتر CPL به چه چیزهایی توجه کنیم؟
فقط نگاه‌کردن به قیمت کافی نیست.
۱. قطر فیلتر
اولین و مهم‌ترین نکته، اندازه فیلتر است.
قطر فیلتر باید با قطر رزوه جلوی لنز شما مطابقت داشته باشد؛ مثلاً:
52mm، 58mm، 67mm، 72mm یا 77mm
این عدد معمولاً روی قسمت جلویی لنز یا داخل درپوش لنز درج شده است.
۲. کیفیت شیشه
فیلتر مستقیماً در مسیر نور قرار می‌گیرد؛ بنابراین کیفیت شیشه و پوشش‌های اپتیکی اهمیت زیادی دارد.
فیلتر بی‌کیفیت می‌تواند باعث افت وضوح، Flare و تغییرات نامطلوب رنگ شود.
۳. پوشش چندلایه (Multi-Coating)
پوشش‌های چندلایه می‌توانند به کاهش انعکاس‌های ناخواسته و حفظ کیفیت نوری فیلتر کمک کنند.
۴. ضخامت قاب
اگر از لنز واید استفاده می‌کنید، مدل‌های Slim می‌توانند انتخاب مناسب‌تری باشند؛ چون قاب ضخیم فیلتر در برخی شرایط می‌تواند باعث Vignetting شود.
۵. برند و کیفیت ساخت
فیلتر CPL وسیله‌ای نیست که صرفاً بر اساس ارزان‌ترین قیمت انتخاب شود.
کیفیت ساخت، شیشه اپتیکی، پوشش‌ها و دقت رزوه همگی روی تجربه استفاده تأثیر دارند.
آیا فیلتر CPL روی همه لنزها یکسان عمل می‌کند؟
خیر.
اثر فیلتر به شرایط نوری، زاویه دوربین نسبت به منبع نور، فاصله و نوع سطح بازتابنده و حتی فاصله کانونی لنز بستگی دارد.
به همین دلیل ممکن است یک فیلتر CPL در یک منظره نتیجه بسیار چشمگیری ایجاد کند و در یک صحنه دیگر تغییر چندانی ایجاد نکند.
این موضوع طبیعی است و به معنی خراب بودن فیلتر نیست.
یک نکته مهم درباره لنزهای واید
در لنزهای واید، مخصوصاً هنگام عکاسی از آسمان، ممکن است اثر CPL در بخش‌های مختلف کادر یکسان نباشد.
در نتیجه گاهی بخشی از آسمان بسیار تیره و بخش دیگری روشن‌تر دیده می‌شود.
پس هنگام استفاده از CPL روی لنزهای واید، بهتر است قبل از ثبت عکس نهایی، کل کادر را بررسی کنید.
فیلتر UV یا CPL؛ بالاخره کدام را بخریم؟
اگر بخواهیم خیلی خلاصه تصمیم بگیریم:
برای محافظت روزمره از لنز:
فیلتر UV یا Protector انتخاب مناسب‌تری است.
برای عکاسی منظره و طبیعت:
CPL معمولاً کاربرد بیشتری دارد.
برای کاهش بازتاب آب و شیشه:
CPL انتخاب مناسب است.
برای کنترل جلوه آسمان و افزایش کنتراست در شرایط مناسب:
CPL انتخاب مناسب است.
برای استفاده عمومی بدون تغییر محسوس در ظاهر عکس:
UV یا Protector منطقی‌تر است.
در واقع این دو فیلتر رقیب مستقیم یکدیگر نیستند؛ چون هدف اصلی‌شان متفاوت است.
جمع‌بندی
فیلتر UV و CPL هر دو روی جلوی لنز نصب می‌شوند، اما کاربرد متفاوتی دارند.
UV بیشتر یک فیلتر محافظ است و می‌تواند از سطح جلویی لنز در برابر گردوغبار، اثر انگشت و خط‌وخش محافظت کند.
در مقابل، CPL یک ابزار خلاقانه برای کنترل بازتاب نور و تغییر ظاهر تصویر است و می‌تواند در عکاسی طبیعت، منظره، معماری و سفر بسیار کاربردی باشد.
اگر هدف شما محافظت از لنز است، یک UV یا Protector باکیفیت انتخاب کنید. اگر می‌خواهید کنترل بیشتری روی بازتاب‌ها و ظاهر آسمان و رنگ‌ها داشته باشید، سراغ CPL بروید.
نکته مهم این است که قبل از خرید، حتماً قطر رزوه لنز خود را بررسی کنید و فیلتر را بر اساس اندازه و کیفیت اپتیکی انتخاب کنید، نه فقط قیمت.
برای مشاهده مدل‌های موجود، می‌توانید دسته‌بندی فیلترهای پلاریزه کمرا مرکزی را بررسی کنید.
دیدگاه‌ها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده؛ اولین نفر باشید.